Racjonalne nawożenie brokułów

01.03.2021

W uprawie brokułów nie można sobie pozwolić na błędy. Do dyspozycji jest tylko 60–70 dni wegetacji. Jak więc racjonalnie nawozić rośliny? Całkowite wyeliminowanie strat składników nie jest możliwe, ale ich spore ograniczenie – tak.

ANALIZA GLEBY

Analizę gleby ogrodniczą przeprowadza się wiosną przed planowanym sadzeniem. Badanie odczynu gleby i jej zasobności w podstawowe składniki pokarmowe i mikroelementy umożliwia stworzenie planu nawożenia. Wyliczone dawki nawozów powinniśmy doprowadzić do dolnych liczb granicznych na glebach lekkich, a na glebach mocnych do górnych wartości zalecanych dla
brokułu.

WAPNOWANIE

Istotne jest uregulowanie odczynu gleby do wartości pH 6,5–7,0. Taki odczyn sprzyja pobieraniu składników pokarmowych i zapobiega występowaniu kiły kapusty. Wapnowanie to zabieg, który przywraca utracony poziom zawartości wapnia w glebie, ale również reguluje jej kwasowość, co wpływa na pobieranie i dostępność innych składników mineralnych.

Warto regularnie wapnować glebę co 4 lata na glebach cięższych i co 2 lata na glebach lekkich. Najszybciej działającym (rozpuszczającym) nawozem węglanowym (CaCO3) jest kreda, która bez mechanicznego rozdrabniania ma cząsteczki mniejsze niż 0,147 mm. Węglan wapnia jest prawie nierozpuszczalny w wodzie, pozostałe nawozy wapniowe różnią się nieznacznie. Rozpuszczalność wapna nawozowego jest rozumiana jako przejście w stan zawiesiny lub koloidu.

Przechodzenie form wapnia zawartych w nawozach do odkwaszania w formy aktywnie działające w glebie, wymaga przede wszystkim wysokiej wilgotności oraz czasu. Jedynie azotan wapnia jest w pełni i szybko rozpuszczalny. Zastosowanie wapna ponad normę nadmiernie przesusza glebę oraz wpływa niekorzystnie na przyswajalność składników pokarmowych, zmniejszając dostępność dla roślin boru, fosforu czy manganu.

Wapń jest dostarczany głównie w postaci nawożenia doglebowego. Skuteczną metodą zapewnienia właściwej ilości wapnia jest nawożenie dolistne. Należy zastosować nawozy zawierające wapń, które są rozpuszczalne w wodzie, jak chelat wapnia Ca IDHA lub azotan wapnia. Wapń słabo przemieszcza się ze starszych organów do młodszych. Dlatego pierwsze objawy niedoborów zawsze występują na najmłodszych organach rośliny.

NAWOŻENIE AZOTEM

Dostępność azotu w okresie wegetacji ma zasadnicze znaczenie dla wielkości plonu. Zwiększenie ilości dostępnego azotu może się przyczynić do nadmiernej akumulacji azotanów w roślinie oraz pogorszenia jej zwięzłości.

Niedobór azotu w młodocianym okresie rozwoju rośliny objawia się słabo rozwiniętą częścią wegetatywną. Czasem niedobór może uwidocznić się pod koniec okresu wegetacji, podczas formowania się róż i wówczas obserwuje się czerwonawe przebarwienia na łodygach. Gdy deficyt azotu jest wysoki, następuje czerwienienie liści.

Azot w ilości 100–120 kg czystego składnika dajemy przed rozpoczęciem uprawy (w formie saletrzaka) i uzupełniamy w nawożeniu pogłównym. Ze względu na wysoką jego mobilność w glebie należy stosować dawki dzielone – 2–3. Dalsze nawożenie azotem jest prowadzone w czasie wzrostu roślin, poprzez wysiew nawozów mineralnych np. w podsiewaczu, zamontowanym na pielniku. Pierwszą dawkę wysiewa się w 3.  tygodniu po wysadzeniu rozsady a kolejną, gdy rośliny zaczynają zasłaniać rzędy. Maksymalne dawki azotu dla odmian wczesnych to 150–200 kg/ha, a dla  późnych – 250 kg/ha, przy intensywnym nawadnianiu można zwiększyć do 300 kg/ha.

W trakcie produkcji rozsady oraz po wysadzeniu jej w pole należy zapewnić dostępność fosforu i manganu. Zasadniczą rolę odgrywa aplikacja nawozu bogatego w fosfor, jak ADOB ProFit 10-40-8 OiW.

W celu pobudzenia rośliny do wzrostu wegetatywnego, 3–4 tygodnie po posadzeniu, powinniśmy zastosować ADOB ProFit 18-18-18 OiW o zrównoważonym składzie.

NAWOŻENIE P, K, Mg

W uzupełniającym nawożeniu dolistnym dobrze sprawdzają się produkty z serii ADOB ProFit, które oferowane są w różnych składach NPK zaczynajac od 10-40-8 przez 18-18-18 do 4-12-38 odpowiednio do fazy wzrostu.

Dawki nawozów fosforowych wymagają dobrego wymieszania z glebą, najlepiej stosować je jesienią pod orkę zimową a drugą dawkę wiosną pod agregat. Możemy zastosować wysokoprocentowe nawozy jak superfosfat potrójny, a wiosną fosforan amonowy. Należy pamiętać o uwstecznianiu fosforu w łącznym stosowaniu z wapnem nawozowym i innymi nawozami zawierajacymi wapń.

W praktyce nie obserwuje się przenawożenia fosforem, ponieważ rośliny nie wykazują skłonności do pobierania nadmiernych ilości fosforu, tak jak w przypadku azotu i potasu. Fosfor jest  pierwiastkiem mało ruchliwym, dostępnym dla roślin tylko z bezpośredniego sąsiedztwa korzeni, a jego pobieranie jest uzależnione od odczynu gleby (optymalne pH 6–7) i temperatury. Dostępność jest ograniczona już poniżej 12°C.

Dawki potasu również należy również stosować w  połowie jesieni i w połowie wiosny. Dopuszczalne jest stosowanie jesienią soli potasowej. Ważne, aby nawozy potasowe były dobrze wymieszane z glebą, a potas znalazł się w zasiegu korzeni. Potas to pierwiastek, który oszczędza wodę. Ponad 90% całej ilości wody transpirowanej przez roślinę przechodzi przez aparaty szparkowe, których ruchem steruje stężenie potasu. Niestety potas z gleb lekkich jest wymywany, a w glebach ciężkich uwstecznia się. Podniesienie zasobności gleby w potas trzeba poprzedzić uregulowaniem odczynu pH i podniesieniem (w razie potrzeby) zawartości magnezu i wprowadzaniem materii organicznej.

Dostępność magnezu i jego pobieranie przez rośliny znacznie pogarsza stosowanie wysokich dawek nawozów potasowych (potas jest antagonistą magnezu) i amonowych. Należy pamiętać, że magnez jest łatwo wypłukiwany w głąb profilu glebowego. Przewapnowanie gleb może ujemnie wpłynąć na jego dostępność z roztworu glebowego.

NAWOŻENIE Fe, Mn, Zn, B, Mo

Składniki te warto podawać profilaktycznie, gdyż odgrywają ważną rolę w inicjacji róż. Niedobór molibdenu jest często na glebach ubogich w fosfor oraz kwaśnych, natomiast niedobór boru  najczęściej na glebach alkalicznych, powodując powstawanie pustych przestrzeni w głąbie, zamieranie najmłodszych liści i wierzchołków wzrostu oraz brunatnienie róż.

Warto stosować w formie chelatów pierwiastki mikroelementowe Cu, Zn, Mn, Fe oraz Ca i Mg. Schelatowane mikroelementy docierają szybciej do komórek rośliny niż tradycyjne nawozy  mineralne. Potrzebne roślinom mikroelementy mogą być transportowane przez błony półprzepuszczalne komórek w postaci związków  chelatowych IDHA. Wraz z zakwaszaniem się gleb następuje
spadek przyswajalności N, P, K, Mg, Ca oraz mikroskładników – Mo i B. Natomiast wraz ze wzrostem odczynu gleby następuje spadek przyswajalności metali: Fe, Zn, Mn i Cu. Spadek odczynu poniżej pH 5,5 prowadzi do wzrostu aktywności jonów glinu i manganu, które mogą toksycznie oddziaływać na rośliny.

Ze względu na małą reutylizację boru i molibdenu wskazane jest uzupełnianie tych pierwiastków w roślinie przez zabiegi nawożenia dolistnego. Dobre efekty daje zastosowanie w fazie rozsady i po wysadzeniu w pole nawozu ADOB Bor lub Solubor DF w dawce 0,5–1,0 l, kg/ha.

Na efektywność nawożenia dolistnego ma wpływ faza rozwojowa rośliny. W okresach największego zapotrzebowania roślin na konkretny składnik liście odznaczają się szczególnie dużą zdolnością do jego pobrania. W przypadku brokułów fazy krytyczne przypadają na okres od wznowienia wzrostu po posadzeniu rozsady, do momentu pojawienia się zaczątków róży. W tym okresie krytyczne składniki to Mo, B, Ca oraz K.

KONIECZNE NAWADNIANIE

Brokuł silnie reaguje na niedobór wody w glebie. Susza jest szczególnie szkodliwa po posadzeniu roślin w pole oraz w okresie formowania róż. W tych okresach niedobór wody połączony z wysoką temperaturą powoduje zahamowanie wzrostu, a to z kolei sprzyja przedwczesnemu zawiązywaniu róż, które są małe i nie osiągają rozmiarów handlowych. Nawadnianie powinno się rozpoczynać według wskazań tensjometru, gdy potencjał wody w glebie wzrośnie powyżej 0,04 MPa. Jednorazowa dawka powinna wynosić 15–20 mm. Brokuły mają spore zapotrzebowanie na wodę, zwłaszcza w okresie silnej suszy.

Zyski można zwiększyć poprzez zmniejszenie kosztów produkcji, co pośrednio można osiągnąć przez odpowiedni dobór stanowiska, nawożenie, program ochrony, sposób nawadniania, a także odmiany. Mają róże osadzone na wysokich łodygach oraz ograniczone ulistnieniu pod różą.

Zwiększenie plonu można uzyskać również przez większe zagęszczenie roślin na jednostce powierzchni, a to jest możliwe tylko przy odmianach o średnim wigorze roślin i róży wyniesionej ponad  liście. Warto wybierać odmiany o ciężkich, zbitych różach, takie które mogą pozostać kilka dni na polu, nie tracąc swojej jakości i masy.

Włodzimierz Prus, ADOB

Artykuł ukazał się w „Biuletynie dla producentów brokułów 2021 (Wydanie IV)”
CK Frost Sp. z o.o.